Szanowni Państwo,niniejszym artykułem kontynuujemy cykl poświęcony dysfunkcjom narządu ruchu. Po omówieniu najczęstszych problemów związanych z poszczególnymi odcinkami kręgosłupa nadszedł czas na zajęcie się stawami kończyn dolnych, w tym stawem kolanowym.
Staw ten jest największym i najbardziej złożonym stawem w organizmie człowieka. Potocznie uważa się, że jest to jeden staw, jednak w rzeczywistości w tej okolicy wyodrębnić można aż cztery stawy. Aby zrozumieć ich funkcjonowanie i zarazem mechanizmy prowadzące do dysfunkcji i dolegliwości bólowych, należy poznać podstawy skomplikowanej anatomii okolic stawu kolanowego i kończyny dolnej.
Podudzie (odcinek kończyny dolnej od stawu skokowego do kolana) zbudowane jest z dwóch kości długich: piszczelowej - leżącej przyśrodkowo, oraz strzałkowej – leżącej po bocznej stronie łydki. Łączą się one ze sobą w dwóch miejscach: w obrębie stawu skokowego, oraz tuż poniżej bocznej części kolana, w stawie piszczelowo-strzałkowym górnym. Udo (odcinek pomiędzy kolanem a biodrem) buduje natomiast jedna kość udowa. Łączy się ona z piszczelą poprzez dwie struktury chrzęstne: łąkotki. Mają one za zadanie przede wszystkim zapewnić lepsze dopasowanie powierzchni stawowych obu kości do siebie, a ponadto w mniejszym stopniu spełniają również funkcję amortyzacyjną. W połączeniu obu tych kości ze sobą można wyodrębnić przedział przyśrodkowy (po wewnętrznej stronie kolana) z łąkotką przyśrodkową oraz przedział boczny stawu kolanowego (po jego zewnętrznej stronie) z łąkotką boczną. Na wysokości szpary opisanego podwójnego stawu piszczelowo-udowego, znajduje się wierzchołek czwartej kości tej okolicy – rzepki, o kształcie zbliżonym do trójkąta, podstawą skierowanego ku górze. Rzepka łączy się swoją powierzchnią stawową z odpowiednią powierzchnią kości udowej.
Powierzchnie wszystkich kości tworzących powierzchnie stawowe kolana pokrywa tkanka chrzęstna szklista, która chroni kości przed tarciem i zapewnia płynność ruchu w stawie.
W ten sposób poznaliśmy cztery stawy okolicy kolana: piszczelowo-strzałkowy górny, piszczelowo-udowy przyśrodkowy i boczny oraz rzepkowo-udowy. Stabilność opisanego powyżej układu kostno-stawowego, oprócz torebki stawowej warunkują głównie więzadła. Do najważniejszych z nich zalicza się więzadła krzyżowe (przednie i tylnie), więzadła poboczne (przyśrodkowe i boczne) oraz więzadło rzepki. Funkcję stabilizacyjną stawu kolanowego pełnią również stabilizatory czynne – mięśnie. Do najsilniej działających na staw kolanowy należy grupa mięśnia czworogłowego, leżąca po przedniej stronie uda. Do grupy tej zalicza się mięsień prosty uda oraz trzy obszerne: przyśrodkowy, pośredni i boczny, które wspólnie działając odpowiedzialne są za ruch prostowania stawu. Ich antagonistami (mięśnie działające przeciwnie) jest grupa mięśni kulszowo-goleniowych, leżących po tylnej stronie uda, wykonujących z kolei ruch zginania (mięsień dwugłowy uda, półbłoniasty, półścięgnisty).
Prawidłowo zbudowany staw kolanowy pełni bardzo ważną funkcję w codziennym życiu. Na pozornie prosty ruch kolana składa się nie tylko zgięcie i wyprost, ale także niewielkie ruchy rotacji zewnętrznej i wewnętrznej, występujące jednak tylko przy ugiętym kolanie. Należy pamiętać również o ruchu ślizgowym powierzchni stawowych kości udowej oraz rzepki. Oprócz ruchu ważną funkcją kolana jest też podtrzymywanie ciężaru ciała – jest on drugim (po stawie skokowym) najbardziej obciążonym stawem człowieka.
Jeśli już choć trochę orientujemy się w budowie stawu kolanowego, można pokusić się o próbę określenia przyczyn najczęstszych problemów dotyczącego tego stawu, łącznie
z przyczynami dolegliwości bólowych. Do dobrze poznanych czynników doprowadzających do zaburzeń w obrębie stawu kolanowego z pewnością należą: wszelkie urazy kolana, wady jego budowy czy też uszkodzenia związane z innymi, współistniejącymi chorobami. Jednak to nie one są najczęstszą przyczyną kłopotów z kolanem, lecz mikrourazy oraz przeciążenia tego stawu. Zwykle początkowo nie sprawiają one bólu, jednak można je przyrównać do kropli wody drążącej skałę.
Pamiętajmy, że Artresan uzupełnia codzienną dietę w glukozaminę, która odżywia stawy, stymuluje fizjologiczne procesy związane z funkcjonowaniem stawów, tj. regenerację komórek chrząstki stawowej, syntezę kolagenu chrząstki stawowej oraz wchodzi w skład płynu maziowego – substancji poślizgowej w stawach.
Autor tekstu: dr Dawid Bączkowicz - nauczyciel akademicki, fizjoterapeuta, terapeuta manualny specjalizujący się w zakresie ortopedii, adiunkt Instytutu Fizjoterapii Wydziału Wychowania Fizycznego i Fizjoterapii Politechniki Opolskiej, członek Polskiego Towarzystwa Fizjoterapii, wiceprezes Stowarzyszenia Babie Lato.