Urodziny, Wielkanoc, Boże Narodzenie, karnawał, większe i mniejsze święta – wszystkie są zwykle okazją do radosnych spotkań i obfitego ucztowania. Wspaniałe, aromatyczne, nie zawsze zdrowe jedzenie może jednak stać się przyczyną wielu przykrych dolegliwości, a serwowane zbyt często – osłabi mechanizmy obronne naszego organizmu. Spośród wielu metod łagodzenia objawów niestrawności, specjaliści wymieniają ekstrakty z karczocha. Wykazano bowiem, że regularne ich przyjmowanie, dzięki właściwościom przeciwwymiotnym, rozkurczowym i wiatropędnym, może stać się pomocne w przypadku problemów trawiennych, i nie tylko.
Jeśli na co dzień jadamy zdrowo, nasze posiłki są regularne, przygotowane z należytą dbałością o szczegóły – w czasie świętowania zapewne nie mamy większych problemów. Przyzwyczajeni do zrównoważonej diety, wiemy bowiem jak korzystać z uroków biesiadowania bez szkody dla naszego organizmu. Są jednak wśród nas i tacy, którzy to właśnie podczas tych spotkań zapominają o swoich dotychczasowych nawykach i zamiast sięgać po smakołyki z umiarem, popadają w niezdrowe obżarstwo.
WĄTROBA – LUDZKIE CENTRUM DOWODZENIA
Organem szczególnie narażonym na złą dietę jest wątroba. Istotny wpływ na jej funkcjonowanie ma nasz styl życia: spożywanie i nadużywanie alkoholu, dieta bogata w tłuszcze zwierzęce, wysoko przetworzoną żywność, a także większość leków. W ostatnich latach duże znaczenie prozdrowotne dla naszego organizmu przypisuje się lekom roślinnym. Rośnie zainteresowanie fitoterapią, czyli leczeniem produktami naturalnymi, ziołowymi. Badania pokazują, że wyciągi roślinne zawierają związki, które nie tylko zwiększają efektywność tradycyjnie stosowanych w medycynie terapii, ale i zmniejszają ich działanie niepożądane. Wśród takich roślin znalazło się miejsce dla niezbyt urodziwego karczocha zwyczajnego (Cynara scolymus L.).
KARCZOCH ZWYCZAJNY – KOLEJNA MODA CZY ELEMENT NATURALNEJ TERAPII?
Badania pokazują, że karczoch zwyczajny posiada działanie hepatoprotekcyjne, a więc osłaniające wątrobę. Dzięki swoim właściwościom leczniczym zalecany jest nie tylko w schorzeniach wątroby, zaburzeniach trawienia, ale i również w profilaktyce miażdżycy czy przy problemach z prawidłowym poziomem cholesterolu. Czy karczoch to nowa moda? A może roślina ta znana jest nam dłużej?
Karczoch zwyczajny (Cynara scolymus L.) jest zaliczany do najstarszych warzyw uprawianych przez ludzi. Jego stosowanie jako produktu zarówno spożywczego jak i leczniczego zostało opisane już w IV wieku p.n.e. przez jednego z uczniów Arystotelesa – Teofrasta. Przez arystokrację Cesarstwa Rzymskiego był wykorzystywany jako roślina pomocna w problemach trawiennych, a w XVI wieku zaczęto go stosować w dolegliwościach wątroby oraz w żółtaczce. W literaturze można znaleźć wzmianki m.in. o przypadkach wyleczonych z żółtaczki pacjentów, u których tradycyjne terapie farmakologiczne nie dawały żadnych efektów – jak przykładowo ten z 1850 roku dotyczący małego chłopca, któremu francuski lekarz z sukcesem podał w trakcie terapii ekstrakt z liści karczocha. Co ciekawe, wyniki badań ówczesnych uczonych zainspirowanych osiągnięciami swoich kolegów, są aktualne do dziś. Cynara scolymus uprawia się bowiem w wielu krajach śródziemnomorskich, takich jak: Hiszpania, Włochy, Francja, a nawet na terenach USA.
Karczochy na stałe zagościły w lecznictwie mniej więcej w XVIII wieku. W latach 30. XX wieku zostały przeprowadzone pierwsze poważne badania farmakologiczne i kliniczne z wykorzystaniem ich ekstraktów oraz wyodrębnionych z nich składników. To właśnie dzięki nim środki lecznicze zawierające wyciągi z karczocha polecane są dziś w zaburzeniach wytwarzania i przepływu żółci, w zapaleniu pęcherzyka żółciowego i przewodów żółciowych, w niewydolności wątroby oraz hipercholesterolemii.
NIESTRAWNOŚĆ, WZDĘCIA, ZŁE SAMOPOCZUCIE – ROZSMAKUJ SIĘ W KARCZOCHU
Lepsza praca wątroby
Dotychczasowe badania nad karczochem pokazały, że roślina ta w zasadzie w każdej swej części (łodyga, liście, głowa) posiada szereg składników, które mogą być pomocne w profilaktyce oraz leczeniu wielu schorzeń. Przykładowo, w Niemczech przetwory z liści są powszechnie stosowane jako lek indukujący produkcję żółci, stymulujący pracę wątroby oraz obniżający poziom lipidów w surowicy krwi. Pobudzają także apetyt – zarówno u dorosłych, jak i u dzieci.
Działanie przeciwdrobnoustrojowe
W jednym z badań analizowano działanie przeciwbakteryjne i przeciwgrzybiczne wyciągów z karczocha przeciw 7 bakteriom, 4 pleśniom i 4 drożdżom. Choć w różnych częściach rośliny aktywność ta bywała różna, doświadczenie pokazuje, że ekstrakty z karczocha posiadają szerokie właściwości przeciwdrobnoustrojowe i mogą stać się obiecującymi potencjalnymi środkami pochodzenia roślinnego o działaniu przeciwbakteryjnym i przeciwgrzybicznym.
Działanie moczopędne i rozkurczowe
Badania wskazują również na właściwości moczopędne ekstraktów z karczocha. Działanie to prawdopodobnie polega na wzroście nerkowego wydalania mocznika oraz wody i jednocześnie połączone jest ze wzmożoną syntezą mocznika w wątrobie. Również i działanie rozkurczowe (tzw. spazmolityczne) może przełożyć się na poprawę samopoczucia chorego. Karczochowi przypisuje się także właściwości przeciwwymiotne oraz wiatropędne potwierdzone badaniami przeprowadzonymi u pacjentów z dolegliwościami trawiennymi.
Badania jednoznacznie potwierdzają więc, że wszelkie objawy trawienne, takie jak ból brzucha, wzdęcia, nudności, wymioty, uczucie pełności mogą być niwelowane przez regularne przyjmowanie ekstraktu z karczocha (np. Hepason Complex firmy ASA). Znaczenie w zmniejszaniu tych dolegliwości ma również stymulacja wytwarzania i wydzielania żółci przez wątrobę, co również wpływa przecież na proces trawienia i wchłaniania w przewodzie pokarmowym. Z żółcią z kolei wydalany jest nadmiar cholesterolu, zatem korzyści wydają się być zwielokrotnione. Wyniki dotychczasowych badań klinicznych dowodzą, że wyciągi z karczocha działają korzystnie na regulację przemiany materii, zmniejszają symptomy podrażnienia żołądka, poprawiają funkcjonowanie wątroby i dróg żółciowych już po kilku tygodniach, a co najważniejsze – na długi czas stosowania tej naturalnej terapii.
mgr inż. Maria Brzegowy
Poradnia Dietetyczna www.MariaBrzegowy.pl
Piśmiennictwo: